Od służby do nowej roli: jak na EuroBudExpo-2026 szukano systemowego modelu zatrudniania weteranów

14 października 2026 roku

Programów, kursów i inicjatyw dla weteranów w Ukrainie jest już wiele. Brakuje czegoś innego: jednej ścieżki, która łączy je w zrozumiały dla człowieka system — od zakończenia służby do nowej roli zawodowej. Właśnie o tym 14 października rozmawiano na wystawie EuroBudExpo 2026. Panel dyskusyjny „Kapitał ludzki odbudowy: weterani, biznes, państwo” zorganizowały Konfederacja Budowniczych Ukrainy oraz Instytut Weteranów „Architektura Odporności” KNUBA. Partnerem został Ukraiński Klaster Weteranów.

W rozmowie wzięli udział przedstawiciele stron, które torują tę ścieżkę:

• Olena Bratycia, szefowa Zarządu ds. Edukacji Weteranów i Biznesu w Ministerstwie ds. Weteranów
• Tetiana Howorun, szefowa Zarządu Organizacji Świadczenia Usług Kijowskiego Miejskiego Centrum Zatrudnienia
• Ludmyła Czerkaszyna, zastępczyni kierownika Kyiv Military Hub
• Artem Honczarenko, kierownik Instytutu Weteranów KNUBA
• Olena Kreknina, zastępczyni dyrektora ds. marketingu firmy AXOR Industry

Moderatorem był Jewhen Komarow, zastępca kierownika Instytutu Weteranów KNUBA. Otwierając rozmowę, określił, czego oczekuje od panelu: by słuchacze — i weterani, i biznes — wynieśli z niego konkretne tezy i wiedzę o obowiązujących programach. A jeśli po dyskusji choć jedna osoba znajdzie sobie pracę, będzie to już sukces.

Nauka to narzędzie, a nie cel

Olena Bratycia przypomniała, że rozwój zawodowy weteranów i weteranek to znacznie więcej niż kursy. To adaptacja do życia cywilnego, niezależność ekonomiczna i skuteczne wykorzystanie kapitału ludzkiego. Problem w tym, że to doświadczenie nie zawsze jest zrozumiałe dla cywilnego pracodawcy: specjalność wojskowa rzadko ma bezpośredni odpowiednik w cywilnych klasyfikacjach, a zdobyte kompetencje często niczym nie są potwierdzone.

Odpowiedzią na to, jak mówiła, powinny być dwa mechanizmy. Pierwszy to państwowy program adaptacji zawodowej na podstawie uchwały rządu nr 432: szkolenie zawodowe, przekwalifikowanie, podnoszenie kwalifikacji lub druga specjalność. Nauka może być stacjonarna, zdalna i dualna, a o usługę można zwrócić się zarówno do jednostki strukturalnej ds. polityki wobec weteranów, jak i do urzędu pracy.

Drugi mechanizm to potwierdzanie kwalifikacji bez ponownej nauki za pośrednictwem centrów kwalifikacji, które oceniają nie to, gdzie człowiek się uczył, lecz co naprawdę potrafi. Oba kierunki są finansowane ze środków państwowych, dlatego nauka, jak podkreśliła Olena Bratycia, powinna być ukierunkowana na aktualne potrzeby rynku pracy. Zadaniem państwa jest przejście od fragmentarycznych możliwości edukacyjnych do całościowego systemu realizacji zawodowej.

Urząd pracy: zaczynać od człowieka, a nie od wakatu

Tetiana Howorun opowiedziała, że służba zatrudnienia pracuje z weteranami nie tylko jako z bezrobotnymi: nauka, przekwalifikowanie i podnoszenie kwalifikacji są dostępne także dla tych, którzy nie mają statusu bezrobotnego. Jednak w przeddzień panelu zmieniła się uchwała o kierowaniu na naukę: jak powiedziała, do vouchera potrzebny jest teraz list rekomendacyjny od pracodawcy. Przedsiębiorstwo musi potwierdzić, że potrzebuje specjalisty, i zobowiązać się do jego dalszego zatrudnienia.

Główny nacisk Tetiana Howorun położyła na podejście: rozmowa powinna zaczynać się od człowieka, a nie od propozycji wakatu czy kursu. Wielu weteranów nie jest jeszcze gotowych do poszukiwania pracy — psychicznie lub fizycznie, i to jest normalne. Zadaniem specjalistów jest wspólnie z człowiekiem przeanalizować, co potrafi, i znaleźć, gdzie te umiejętności się przydadzą. Wybierać naukę warto tylko wtedy, gdy widać efekt końcowy — realnego pracodawcę gotowego przyjąć pracownika. I tu, podkreśliła Tetiana Howorun, ani urząd pracy, ani specjaliści ds. wsparcia sami nie poradzą sobie: potrzebna jest synergia.

Przestrzenie weteranów: weteran to nie „szczególna kategoria”

Ludmyła Czerkaszyna przedstawiła Kyiv Military Hub — stołeczną komunalną przestrzeń weteranów. Jak powiedziała, usługi, które dziś oferuje się weteranom, powinny być standardem dla każdego człowieka, a sami weterani nie chcą być zaliczani do osób w „szczególnie trudnych okolicznościach życiowych”. Zatrudnienie nazwała nie pierwszym krokiem adaptacji: najpierw człowiekowi potrzebne jest odzyskanie sił i zdrowia.

Hub ma memoranda z pracodawcami — od wielkich korporacji po małe przedsiębiorstwa. Weteranom dostępne są witryna wakatów w miejskiej aplikacji „Kyiv Digital”, cztery lokalizacje konsultacyjne (po dwie na lewym i prawym brzegu), specjaliści ds. wsparcia w każdej dzielnicy, infolinia oraz mikrogranty dla tych, którzy planują własną działalność. Hub prowadzi także dla zespołów spotkania o specyfice komunikacji z weteranami. Osobno Ludmyła Czerkaszyna wskazała na potrzebę wsparcia już po zatrudnieniu: część osób szybko zmienia pracę, a takie wsparcie pomaga nie stracić osiągniętego rezultatu.

Instytut Weteranów: jak połączyć państwo, biznes i społeczność weteranów

Artem Honczarenko, kierownik Instytutu Weteranów KNUBA

Artem Honczarenko, który kieruje Instytutem Weteranów KNUBA, porównał pracę na styku trzech stron do przeprawy z jednego brzegu na drugi, gdy ze wszystkich stron jednocześnie „spadają” zadania. Jak powiedział, bez kompleksowego podejścia, w którym biznes pomaga utrzymywać i wzmacniać strukturę edukacyjną praktycznymi rozwiązaniami i kadrami, trudno prowadzić systemową pracę. Zarazem dla partnerów i grantodawców najcenniejsza jest długoterminowa stabilność instytucjonalna: gdy państwo przyjęło już zobowiązania, wniesione inwestycje społeczne można policzyć w konkretnych liczbach — ile osób przeszło szkolenie i ile z nich trafiło do biznesu.

Osobno podkreślił wczesny start: Instytut rozpoczyna edukację jeszcze w czasie rehabilitacji, by człowiek, wróciwszy z frontu, nie został sam na sam z biurokracją. Dla weterana, który przywykł do jasności w służbie, cywilne procedury wydają się labiryntem, dlatego informacja zwrotna jest potrzebna na pierwszym etapie — zanim człowiek się rozczaruje i odsunie na bok. Artem Honczarenko wysoko ocenił pracę specjalistów ds. wsparcia, którzy na miejscu często okazują się pierwszym ogniwem i biorą na siebie znaczne obciążenie emocjonalne. Jako praktyczny przykład wspomniał asystenta AI, którego Instytut wprowadził do konsultacji: odciążył on część zespołu od rutyny i pomaga nie gubić zgłoszeń ludzi.

AXOR Industry: biznes, który już pracuje z weteranami

Olena Kreknina, zastępczyni dyrektora ds. marketingu firmy AXOR Industry

Szczególną uwagę słuchaczy zwróciło wystąpienie Oleny Kreknin. Firma AXOR Industry produkuje okucia okienne, a przedsiębiorstwo, jak powiedziała, zbudowano od zera w 2011 roku z uwzględnieniem zasad dostępności bez barier. Dlatego od dawna pracują tu osoby z niepełnosprawnością drugiej i trzeciej grupy, a także z zaburzeniami słuchu, a obecnie do zespołu wracają również weterani, którzy byli pracownikami przed mobilizacją. Firma uczestniczy w programach przekwalifikowania — i dla weteranów, i dla młodzieży — oraz jest gotowa opowiadać o swoim doświadczeniu w przestrzeniach weteranów: organizować wycieczki po produkcji, aby kandydaci mogli zobaczyć miejsca pracy i ocenić, czy im odpowiadają.

Olena Kreknina podała życiowy szczegół, który pokazuje, dlaczego elastyczność jest ważna. Jeden z kolegów po odniesieniu rany wrócił do pracy przy prasie, ale okazało się, że hałas jest dla niego zbyt trudny do zniesienia. Przedsiębiorstwo nie zerwało współpracy, lecz zaproponowało inne stanowisko: człowiek zna zespół, a zespół zna jego. Osobną linią troski są pracownicy, którzy obecnie służą. Jak powiedziała, firma wspiera ludzi, by czuli, że przedsiębiorstwo na nich czeka. Kiedy weterani przyjeżdżają na urlop, zawsze odwiedzają zakład.

Moderator Jewhen Komarow dodał, że w AXOR są także przypadki pracy zdalnej dla osób przebywających na rehabilitacji, w tym za granicą. Podczas pobytu za granicą byli ambasadorami marki i prezentowali ją na różnych wydarzeniach.

Najważniejsze — to, czego zdaniem Oleny Kreknin biznesowi brakuje teraz:

• Specjalista ds. wsparcia w każdym przedsiębiorstwie. Adaptacja jest potrzebna nie tylko weteranowi, ale i zespołowi, który go przyjmuje. W dużych przedsiębiorstwach z tysiącami pracowników taka osoba jest, a w przedsiębiorstwie z około 400 pracownikami to dodatkowa funkcja marketingu. Tutaj, podkreśliła, potrzebna jest pomoc państwa.
• Zrozumiały porządek rekompensat i sprawozdawczości. Biznesowi potrzebny jest prosty pakiet dokumentów i jasne zasady, według których można otrzymać rekompensatę, a potem rozliczyć się z każdej kopiejki.
• Szacunek dla weterana jako zwykłego kolegi. Ludzie nie chcą być wyróżniani, a jednocześnie nie zawsze znają państwowe możliwości. Dlatego ważne jest, by wsparcie było nienarzucające się, a informacja — dostępna.

Co ustalono

Podsumowując rozmowę, uczestnicy zgodzili się co do kilku tez:

• rozmowę o pracy warto zaczynać od człowieka, a nie od wakatu
• biznes potrzebuje zrozumienia, jak dostosować stanowisko pracy i jakie stanowisko realnie zaproponować
• ani urząd pracy, ani służby wsparcia nie poradzą sobie w pojedynkę — potrzebna jest synergia państwa, wspólnoty, biznesu i społeczności weteranów
• dla biznesu powinien pojawić się jeden, zrozumiały punkt informacji o rekompensatach, zatrudnianiu i wsparciu

Moderator Jewhen Komarow wezwał wszystkich, którzy słuchali, by wynieśli z dyskusji konkretne możliwości — i dla weteranów, i dla pracodawców, i dla samych specjalistów ds. wsparcia — oraz podziękował KBU za miejsce spotkania. Jak powiedzieli organizatorzy, celem panelu nie była wymiana opinii, lecz konkretne rozwiązania i projekty pilotażowe w branży budowlanej, które można zacząć realizować już w tym roku.

Szczegóły o działalności Instytutu Weteranów — Instagram, Facebook, veterano.knuba.edu.ua.

AXOR INDUSTRY — Instagram, Facebook, axorindustry.com.